مدیریت خودمدیریت منابع انسانی

نظریه مازلو (Maslow’s theory) در مورد سلسله مراتب نیازها چیست؟

انسان‌شناسی (Anthropology)، همیشه موضوع جالبی برای انسان مدرن بوده است زیرا توضیحات زیادی در مورد زندگی ما (به عنوان یک گونه) ارائه می‌دهد. اما هنوز ایده روشنی در مورد عوامل انگیزشی تنظیم کننده رفتار انسان نداریم. اینجاست که سلسله مراتب نیازهای مازلو (Maslow’s Theory) ظاهر می‌شود. بر این اساس، رفتار و عملکرد ما برای دستیابی به یک نیاز خاص تحریک می‌شود.

شاید بارها به این سوال فکر کرده باشید که: “انگیزه رفتارهای انسان چیست؟” سلسله مراتب نیازهای مازلو یکی از شناخته شده‌ترین نظریه‌های انگیزشی است. به گفته آبراهام مازلو، روانشناس اومانیست، اقدامات ما برای دستیابی به نیازهای خاص ایجاد می‌شوند.

سلسله مراتب نیازهای مازلو

مازلو اولین بار مفهوم خود را از سلسله مراتب نیازها در مقاله ۱۹۴۳ خود با عنوان “نظریه‌ای از انگیزه انسانی” و کتاب بعدی خود با عنوان “انگیزه و شخصیت” معرفی کرد. این سلسله مراتب نشان می‌دهد که افراد انگیزه دارند که نیازهای اساسی زندگی خود را برآورده کنند قبل از اینکه به نیازهای پیشرفته‌تر بپردازند.

در حالی که برخی از مکاتب فکری موجود در آن زمان (مانند روانکاوی و رفتارگرایی) تمایل به تمرکز بر رفتارهای مسئله‌دار انسان داشتند، مازلو علاقه بیشتری به یادگیری آنچه که باعث “خوشحالی مردم” می‌شود و کارهایی که آنها برای رسیدن به این هدف انجام می‌دهند، داشت.

مازلو  به عنوان یک نظریه‌پرداز انسان دوست، معتقد بود که مردم تمایل ذاتی به تبدیل شدن به خود واقعی‌شان (در واقع همان خودشکوفایی self-actualization) دارند. یعنی تمام آنچه که می‌توانند باشند. برای دستیابی به این اهداف نهایی، تعدادی از نیازهای اساسی دیگر مانند نیاز به غذا، ایمنی، عشق و عزت نفس باید برآورده شود.

به این ترتیب، پنج سطح مختلف از سلسله مراتب نیازهای مازلو وجود دارد. اجازه دهید نگاهی دقیق‌تر به نیازهای مازلو از پایین‌ترین سطح، معروف به نیازهای فیزیولوژیکی، تا بالاترین آنها بیندازیم.

مروری بر نیازها

سلسله مراتب مازلو  اغلب به صورت هرمی نمایش داده می‌شود. پایین‌ترین سطح هرم از اساسی‌ترین نیازها تشکیل شده است، در حالی که پیچیده‌ترین نیازها در بالای هرم هستند. نیازهای پایین هرم نیازهای اساسی جسمی از جمله نیاز به غذا، آب، خواب و سرپناه است. پس از برآورده شدن این نیازهای سطح پایین، افراد می‌توانند به سطح بعدی از نیازها که برای ایمنی و امنیت است، بروند.

هرچه هرم به سمت بالا پیشرفت کند، نیازها به طور فزاینده‌ای روانی و اجتماعی می‌شوند. به زودی، نیاز به عشق، دوستی و صمیمیت مهم می‌شود. در ادامه هرم، نیاز به عزت شخصی و احساس موفقیت در اولویت است. اشاره کردیم که مازلو نیز مانند کارل راجرز (Carl Rogers یکی از روان‌شناسان انسان‌گرا)، بر اهمیت خودشکوفایی تأکید کرد، که این فرآیند رشد و تکامل فردی به منظور دستیابی به پتانسیل‌های شخصی را در نظر دارد.

نیازهای کمبود در مقابل نیازهای رشد

مازلو معتقد بود که این نیازها شبیه غرایز هستند و نقش اصلی را در ایجاد انگیزه در رفتار انسان دارد. نیازهای فیزیولوژیکی، امنیتی، اجتماعی و عزتمندانه نیازهای کمبودی هستند که به دلیل محرومیت بوجود می‌آیند. تأمین این نیازهای سطح پایین، برای جلوگیری از احساسات شدید یا عواقب ناخوشایند مهم است.

مازلو بالاترین سطح هرم را به عنوان نیاز رشد (Growth Needs) نامیده است. این نیازها ناشی از کمبود چیزی نیست بلکه ناشی از تمایل به رشد به عنوان یک فرد مستقل در جامعه است. در حالی که این تئوری به طور کلی به عنوان یک سلسله مراتب کاملا سفت و سخت به تصویر کشیده می‌شود ، مازلو خاطرنشان کرد که ترتیب تأمین این نیازها، همیشه از این پیشرفت استاندارد پیروی نمی‌کند.

به عنوان مثال، وی به این مسئله اشاره کرده بود که برای برخی از افراد، نیاز به عزت نفس بیش از نیاز به عشق مهم است. برای دیگران، نیاز به تحقق خلاقانه حتی ممکن است اساسی‌ترین نیازها را جبران کند.

۵ سطح اصلی نیازها

نیازهای فیزیولوژیکی

نیازهای اساسی فیزیولوژیکی، کاملا مشهود هستند. این موارد شامل عناصری است که برای بقای ما حیاتی هستند. برخی از نمونه‌های نیازهای فیزیولوژیکی عبارتند از:

  • غذا
  • آب
  • نفس کشیدن
  • هومئوستازی (Homeostasis به معنای تمایل به رشد و تکثیر)

در این سطح، علاوه بر نیازهای اساسی مربوط به تغذیه، نیازهای فیزیولوژیکی مواردی مانند سرپناه و لباس را نیز می‌توان در نظر گرفت. مازلو همچنین تولید مثل جنسی را در این سطح از سلسله مراتب نیازها قرار داده است، زیرا برای بقا و تکثیر گونه ضروری است.

نیازهای امنیتی و ایمنی

با بالا رفتن از سطح سلسله مراتب نیازهای مازلو، نیازها کمی پیچیده‌تر می‌شوند. در این سطح، نیاز به امنیت و ایمنی اولیه مورد بررسی قرار می‌گیرد. به بیان دیگر، مردم خواهان کنترل و نظم در زندگی خود هستند. بنابراین، این نیاز به ایمنی و امنیت تا حد زیادی به رفتارهای این سطح کمک می‌کند. برخی از نیازهای اساسی ایمنی و ایمنی عبارتند از:

  • امنیت شغلی و مالی
  • سلامتی
  • ایمنی در برابر حوادث و جراحات

همچنین یافتن شغل، اخذ بیمه درمانی و مراقبت‌های بهداشتی، کمک مالی به حساب پس‌انداز و مهاجرت به محله‌ای امن، همه نمونه‌هایی از اقدامات با انگیزه امنیت و ایمنی هستند. تمام این عناصر در کنار هم، سطح ایمنی و فیزیولوژیکی را تشکیل می‌دهد که اغلب از آن به عنوان “نیازهای اساسی” یاد می‌شود.

نیازهای اجتماعی

نیازهای اجتماعی در سلسله مراتب مازلو شامل مواردی از قبیل عشق، پذیرش و تعلق است. در این سطح، نیاز به روابط عاطفی رفتار انسان را پیش می‌برد. برخی از مواردی که این نیاز را برآورده می‌کنند عبارتند از:

  • دوستی‌ها
  • دلبستگی‌های عاشقانه
  • خانواده
  • گروه‌های اجتماعی
  • کلیساها و سازمان‌های مذهبی

به منظور جلوگیری از مشکلاتی مانند تنهایی، افسردگی و اضطراب، مهم است که افراد احساس محبوبیت و پذیرش توسط افراد دیگر را در خود حس کنند. روابط شخصی با دوستان، خانواده و دوستداران نقش مهمی در این امر دارد. همچنین درگیر شدن در سایر گروه‌ها که ممکن است شامل گروه‌های مذهبی، تیم‌های ورزشی، باشگاه‌های کتاب و سایر فعالیت‌های گروهی باشد، نقش مهمی در این سطح نیازمندی‌های فردی دارد.

نیاز به قدردانی و احترام

در سطح چهارم در سلسله مراتب مازلو، نیاز به قدردانی و احترام قرار داده شده است. هنگامی که نیازهای سه سطح پایین برآورده شد، احترامات نقش برجسته‌تری در ایجاد انگیزه در رفتار انسان دارند.

در این مرحله، کسب احترام و قدردانی از دیگران اهمیت فزاینده‌ای پیدا می‌کند. مردم نیاز به انجام کارها و سپس شناخت تلاش‌هایشان دارند. نیازهای این سطح مربوط به عزت نفس بوده و علاوه بر نیاز به احساس موفقیت و اعتبار، مواردی مانند اعتماد به نفس و ارزش شخصی را شامل می‌شود.

نتیجه سخن

در متن پیش رو به این مهم اشاره شد که، سلسله مراتب نیازهای مازلو، یک نظریه انگیزشی در روان‌شناسی است که شامل یک مدل پنج لایه‌ای از نیازهای انسان است. این نیازها اغلب به عنوان سطوح سلسله مراتبی در هرم نشان داده می‌شود. از پایین سلسله مراتب به بالا، نیازها عبارتند از: فیزیولوژیکی (غذا و لباس)، ایمنی (امنیت شغلی)، عشق و نیازهای متعلقه (دوستی)، عزت و احترام و تحقق بخشیدن به توانایی‌های خود.

بررسی این موضوع از آن جهت مهم است که فرد برای بهره‌وری بیشتر در زندگی شخصی و کاری خود، می‌تواند با شناخت کامل نیازها و سطوح مختلف آنها، مسیر هموارتری را برای دست‌یابی به اهداف و چشم‌اندازهای زندگی خویشتن، طراحی کند.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

جشنواره عید تا عید: ۲۰٪ تخفیف ویژه تمامی دوره‌ها با کد تخفیف ghadir فقط تا ۸ مرداد!برنامه دوره‌ها را ببینید
+ +
بستن