تحلیل کسب و کارمدیریت فرایندهای کسب و کار

آموزش و راهنمای کامل دیاگرام جریان داده (Data Flow Diagram)

درک جریان داده از طریق سیستم‌ها با نرم‌افزار دیاگرام جریان داده مناسب، آسان است. این راهنما همه چیزهایی را که باید در مورد دیاگرام جریان داده بدانید از جمله تعاریف، تاریخچه، نمادها و مثال‌هایی ارائه می‌دهد. شما با سطوح مختلف دیاگرام جریان داده، تفاوت بین دیاگرام منطقی و فیزیکی و نکاتی درباره ساخت آن‌ها آشنا خواهید شد.

دیاگرام جریان داده چیست؟

دیاگرام جریان داده (Data Flow Diagram) جریان اطلاعات مربوط به هر فرآیند یا سیستم را ترسیم می‌کند. برای نشان دادن ورودی داده‌ها، خروجی‌ها، نقاط ذخیره‌سازی و مسیرهای بین هر مقصد، از نمادهای مشخص مانند مستطیل، دایره و پیکان به علاوه برچسب‌های کوتاه نوشتاری استفاده می‌شود.

نمودارهای جریان داده می‌توانند از بازبینی ساده و حتی دستی بازنگری فرآیند، تا دیاگرام جریان داده‌های عمیق و چند سطحی باشند. می‌توان از آن‌ها برای تجزیه و تحلیل سیستم موجود یا مدل‌سازی سیستم جدید استفاده کرد.

یک دیاگرام جریان داده می‌تواند بصورت تصویری مواردی را بیان کند که توضیح آن با کلمات دشوار است و آن‌ها را برای مخاطبان فنی و غیرفنی از توسعه‌دهنده تا مدیرعامل قابل درک می‌سازد. به همین دلیل است که دیاگرام جریان داده پس از این همه سال همچنان محبوب است.

تاریخچه دیاگرام جریان داده

نمودارهای جریان داده در اواخر دهه ۱۹۷۰ رواج یافتند و از کتاب “طراحی ساختار یافته” (Structured Design) نوشته شده تسوط پیشگامان محاسبات اد یوردون و لری کنستانتین برگرفته شدند.

آن‌ها این مدل را بر اساس مدل‌های محاسبه “دیاگرام جریان داده” (data flow graph) توسط دیوید مارتین و جرالد استرین ساخته‌اند. مفهوم طراحی ساختاریافته در زمینه مهندسی نرم‌افزار ظاهر و روش دیاگرام جریان داده نیز با آن روبرو شد. همانطور که این دیاگرام در تجزیه و تحلیل کسب و کار اعمال شد، در محافل کسب و کار از محافل دانشگاهی محبوبیت بیشتری پیدا کرد.

دو مفهوم مرتبط نیز در این امر سهیم بودند:

  • تجزیه و تحلیل شیئی و طراحی شیء (Object Oriented Analysis and Design)، ارائه شده توسط ادوارد یوردون و پیتر کوآد برای تجزیه و تحلیل و طراحی یک برنامه یا سیستم.
  • روش تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم‌های ساختاری (Structured Systems Analysis and Design Method)، یک روش آبشاری برای تجزیه و تحلیل و طراحی سیستم‌های اطلاعاتی. این رویکرد دقیق اسناد با رویکردهای چابک مدرن مانند اسکرام (Scrum) و روش توسعه سیستم‌های پویا (Dynamic Systems Development Method) در تضاد است.

سه متخصص دیگر که به این افزایش روش دیاگرام جریان داده کمک کردند، تام دمارکو، کریس گین و تریش سارسون بودند. آن‌ها در ترکیبات مختلف به هم پیوستند تا تعریف‌کننده اصلی نمادهای مورد استفاده برای دیاگرام جریان داده باشند.

نمادها و نشانه‌گذاری‌های مورد استفاده در دیاگرام جریان داده

دو سیستم نمادگذاری رایج به نام سازندگان آن‌ها نامگذاری شده‌اند:

  • یوردون و کوآد (Yourdon and Coad)
  • یوردون و دمارکو (Yourdon and DeMarco)
  • گین و سارسون (Gane and Sarson)

یک تفاوت اصلی در نمادهای آن‌ها این است که یوردون-کوآد و یوردون-دمارکو از حلقه‌ها برای پردازش‌ها استفاده می‌کنند، در حالی که سارسون و گین از مستطیل‌هایی با گوشه‌های گرد استفاده می‌کنند که گاهی اوقات آن‌ها را لوزی نیز می‌نامند. تنوع نماد دیگری نیز در استفاده وجود دارد، بنابراین نکته مهمی که باید به خاطر بسپارید این است که شکل‌ها و نگاشت‌هایی که برای برقراری ارتباط و همکاری با دیگران استفاده می‌کنید، واضح و ثابت باشند.

با استفاده از هر قانون یا دستورالعمل کنوانسیون دیاگرام جریان داده، نمادها چهار مولفه نمودارهای جریان داده را به تصویر می‌کشند.

  • نهاد خارجی: سیستم بیرونی است که داده‌ها را می‌فرستد یا دریافت کرده و با سیستم در حال نمودارسازی ارتباط برقرار می‌کند. آن‌ها منابع و مقصد ورود اطلاعات یا خروج از سیستم هستند. ممکن است یک سازمان یا شخص خارجی، یک سیستم رایانه‌ای یا یک سیستم کسب و کار باشند. آن‌ها همچنین به عنوان خاتمه‌دهنده، منبع یا بازیگر شناخته می‌شوند. این نهادها به طور معمول در لبه‌های نمودار ترسیم می‌شوند.
  • فرایند: هر فرایندی که داده‌ها را تغییر داده و یک خروجی تولید می‌کند. این فرایند ممکن است محاسبات را انجام دهد، داده‌ها را بر اساس منطق مرتب کرده، یا جریان داده را بر اساس قوانین کسب و کار هدایت کند. از یک برچسب کوتاه برای توصیف روند استفاده می‌شود، مانند “ارسال پرداخت”.
  • ذخیره داده: پرونده‌ها یا مخازنی که اطلاعات را برای استفاده‌های بعدی مانند جدول پایگاه داده یا فرم عضویت در خود دارند. هر مخزن داده یک برچسب ساده مانند “سفارشات” را دریافت می‌کند.
  • جریان داده: مسیری که داده بین نهادهای خارجی، پردازش‌ها و ذخیره داده‌ها طی می‌کند. این جریان، رابط بین اجزای دیگر را به تصویر می‌کشد و با پیکان نشان داده می‌شود. به طور معمول با نام داده کوتاه، مانند “جزئیات صورتحساب”، برچسب‌گذاری می‌گردد.

قوانین و نکات دیاگرام جریان داده

  • هر فرآیند باید حداقل یک ورودی و یک خروجی داشته باشد.
  • هر ذخیره داده باید حداقل یک جریان داده داخلی و یک جریان داده خارجی داشته باشد.
  • داده‌های ذخیره شده در یک سیستم باید فرآیندی را طی کنند.
  • تمام فرآیندهای موجود در دیاگرام جریان داده به فرآیند دیگر یا ذخیره داده می‌روند.

جمع‌بندی

دیاگرام جریان داده (DFD) بصورت بصری کارکردها یا فرایندها را به تصور می‌کشد که داده را ثبت، پردازش و ذخیره می‌کند. این دیاگرام بصری ارتباط خوبی بین کاربر و طراح سیستم ایجاد می‌کند.


مجموعه

تحلیل کسب و کار

این پست بخشی از مجموعه تحلیل کسب و کار در کار و کسب است. ترتیب زیر را در این حوزه پیشنهاد می‌کنیم.

  1. BA به چه معناست و تحلیل‌گر کسب و کار به چه کسی می‌گویند؟ (مقدمه‌ای بر BABOK)
  2. تعریف تحلیل کسب و کار براساس BABOK چیست؟
  3. دانلود کتاب | تحلیل کسب و کار BABOK
  4. چگونه مدرک CCBA یا CBAP در تحلیل کسب و کار بگیریم؟
  5. استراتژی‌های قبولی و اخذ مدرک CBAP
  6. مهم‌ترین نکات در اخذ مدرک CCBA و CBAP در تحلیل کسب و کار
  7. تحلیل کسب و کار چقدر اهمیت دارد؟
  8. مدل مفاهیم کلیدی تحلیل کسب و کار (BACCM) چیست؟
  9. چگونه تحلیل‌گران کسب وکار می‌توانند به فروش بیشتر کمک کنند؟
  10. یک روز از زندگی یک تحلیلگر کسب و کار
  11. به این ۷ دلیل شما باید یک تحلیلگر کسب و کار شوید
  12. چگونه به یک تحلیلگر کسب‌وکار تبدیل شویم؟ (راهنمای کامل)
  13. پرونده تجاری (Business Case) چیست و چگونه نوشته می‌شود؟
  14. مهارت‌های زنجیره تامین که هر تحلیلگر کسب و کار باید بداند
  15. تحلیلگر کسب و کار به عنوان یک فروشنده
  16. مسیر تحلیلگر کسب و کار از سطح عملیاتی تا سطح استراتژیک
  17. دفاع از نیازهای ذی نفعان به عنوان رسالت تحلیلگر کسب و کار
  18. ۲۰ درس کلیدی از تحلیل کسب و کار
  19. تحلیلگر کسب و کار در محیط چابک (Agile)
  20. تحلیلگر کسب و کار در مقابل مدیر پروژه
  21. ماتریس ردیابی نیازمندی‌ها (RTM) چیست و چگونه ایجاد می‌شود؟
  22. تکنیک طوفان فکری در تحلیل کسب و کار
  23. راهنمای برگزاری طوفان فکری به صورت آنلاین
  24. گروه تمرکز چیست و چگونه اجرا می‌شود؟
  25. تحلیل کسب و کار و مدیریت تغییر
  26. ارزیابی تحلیل کسب و کار با شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPI)
  27. تحلیل کسب و کار با تکنیک «۵ چرا؟» | Five Whys
  28. چرا تحلیلگران کسب و کار باید از BPMN استفاده کنند؟
  29. سوالات مهم در مصاحبه استخدامی شغل تحلیل کسب و کار
  30. ساخت نیازمندی‌ها براساس سفر مشتری
  31. ۸ نکته از تحلیل کسب و کار و استخراج نیازمندی‌ها (Requirements Elicitation)
  32. داستان کاربر (User Story) چیست و چگونه استفاده می‌شود؟
  33. ارتباط تحلیل کسب و کار با داستان کاربر (User Story)
  34. ۹ نوع مستندات برای نیازمندی‌های تحلیل کسب و کار و کاربرد آن‌ها
  35. راهنمای کامل مدل کانو
  36. اولویت‌بندی نیازمندی‌ها در تحلیل کسب و کار
  37. تحلیل کسب و کار و میزان تسلط لازم بر حوزه تخصصی سازمان
  38. استفاده مجدد از نیازمندی‌ها (Requirements Reuse)
  39. ۳ روش در مشاوره تحلیل کسب و کار
  40. روش‌های تحلیل ذی‌نفعان
  41. ۵ ترند مهم در تحلیل کسب و کار
  42. ۱۰ نکته برای نقشه برداری فرایندهای کسب و کار 
  43. مدیریت نیازها هنری است که توسط یک تحلیلگر کسب و کار به دست می‌آید
  44. تحلیل و اولویت‌بندی مسکو (MOSCOW) چیست و چه کاربردی دارد؟
  45. ضرورت تعریف کردن نیازهای کسب و کار
  46. معرفی برترین نرم‌افزارهای مدیریت نیازمندی‌ها برای تحلیل کسب و کار
  47. معرفی تکنیک‌های مهم در تحلیل کسب و کار بر اساس BABOK
  48. چرا مشکلات و فرصت‌ها برای پروژه‌ها یکسان نیستند؟
  49. ۱۰ تکنیک‌ مهم در تحلیل کسب و کار
  50. نیازمندی‌های غیر کارکردی در تحلیل کسب و کار
  51. تجزیه و تحلیل SWOT چیست؟
  52. تجزیه و تحلیل بر اساس مدل PESTLE چیست و چه کاربردی دارد؟
  53. آموزش و راهنمای کامل دیاگرام جریان داده (Data Flow Diagram)
  54. تحلیل استراتژیک سازمانی
  55. مزایای تفکر استراتژیک و چگونگی توسعه آن
  56. دانلود گزارش سال ۲۰۲۰ موسسه جهانی تحلیل کسب و کار
  57. نمودار استخوان ماهی (Fishbone Diagram) چیست و چگونه ترسیم می‌شود؟
  58. تفکر سیستمی چیست؟
  59. اهمیت گوش دادن عمیق در تحلیل کسب و کار
  60. دانلود کتاب راهنمای آزمون تحلیل کسب و کار | CBAP / CCBA Certified Business Analysis Study Guide
  61. دانلود کتاب ضمیمه چابک راهنمای پیکره دانش تحلیل کسب و کار | Agile Extension to the BABOK
  62. ویدیوی وبینار آموزشی «نقشه‌راه تحلیل کسب‌وکار براساس BABOK»

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن